Ta Gả Âm Hôn Cho Người Chết Ba Năm
Chương 1: Ngày Thứ Nhất
Kiệu không đi cổng chính. Kiệu đi cổng ngách phía tây, chỗ người ta chở than vào phủ.
Ta ngồi trong kiệu, tay đặt trên đầu gối, nghe bánh xe nghiến qua ngưỡng cửa. Vải kiệu màu trắng. Không có trống, không có kèn, không có người rắc gạo. Âm hôn thì không được dùng màu đỏ, không được ồn, sợ kinh động người dưới đất.
Kiệu hạ. Một bàn tay già gạt màn.
“Tân nương xuống.”
Ta xuống. Sân tây viện rải sỏi, cỏ giữa khe sỏi mọc quá một tấc, chứng tỏ ba tháng nay không ai quét. Trước bậc thềm có một cái chậu đồng đốt giấy, tro trong chậu còn mới, mặt tro chưa bị sương làm bết. Hôm nay có người đốt giấy ở đây, trước khi ta tới chừng nửa canh giờ.
Người gạt màn kiệu là một lão quản sự, chừng năm mươi, lưng thẳng hơn tuổi. Y mặc áo xám, tay áo sạch tới mức lạ đối với người quanh năm coi kho hương.
“Ta là Chu Kính, quản sự phủ này.” Y nói. “Từ hôm nay ngươi là tân nương của đại công tử, ở tây viện, thủ tiết trông linh vị. Ba việc phải nhớ.”
Y không hỏi ta tên. Ta cũng không nói.
“Thứ nhất, cửa sổ hướng bắc trong phòng không được mở. Gió bắc động tới hồn người mới, mở là phạm.
Thứ hai, cái lư trên án là lư trấn hồn của phủ, mỗi đêm có người tới thay hương, ngươi không được tự thay, không được tự đổ tro.
Thứ ba, canh ba không được ra khỏi phòng. Nghe gì cũng đừng ra. Trong phủ có chuột, có mèo, có gió, ngươi cứ coi là chuột là mèo là gió.”
Ta chắp tay. “Nhớ rồi.”
Ba điều cấm nghe như ba điều lễ. Ta xếp chúng lại cạnh nhau trong đầu, như xếp ba vị hương lên cân. Cửa sổ không được mở, thì khói không ra được. Lư không được đổ, thì tro không ai xem được. Canh ba không được ra, thì lúc người thay hương tới, trong phòng chỉ có một người và một người đó không được đi đâu.
Ba điều cấm đều quy về một chỗ. Cái lư.
Ta theo Chu Kính vào từ đường trước. Trên án chính có bài vị đại công tử Trần Tịch, gỗ đàn đen, chữ vàng, ngày mất khắc rõ, tháng chín năm Hoằng Đức thứ mười bốn. Đúng ba năm.
Bên trái án chính, thấp hơn một bậc, có ba cái bài vị nhỏ hơn, gỗ mỏng hơn, ghép thành một hàng. Ba cái đều viết chữ thiếp.
Ta nhìn ba cái bài vị đó lâu hơn một chút.
Ba cái cùng một loại gỗ mỏng, cùng một tay dao khắc, nét khắc nông như nhau, sơn phủ ngoài cùng một mẻ sơn. Người ta đặt ba cái bài vị này cùng một chỗ, và đặt cách nhau không lâu. Nhà nào có ba cái thiếp chết trong ba năm thì hoặc nhà đó vô phúc, hoặc nhà đó có việc.
Bụi trên cái thứ ba mỏng hơn hai cái kia. Cái đó mới nhất. Mới chừng vài tháng.
“Bái đi.” Chu Kính đặt vào tay ta ba nén hương. “Bái ba bái. Bái xong là thành hôn.”
Ta bái ba bái. Hương trong tay ta là hương bột rẻ, nền tùng, có pha bột gỗ mít, cháy nhanh, tàn cụp xuống. Loại này ngoài phố bán ba tiền một bó. Nhà chồng ta giàu nhất hương phố Vĩnh Châu, ngày cưới cho ta thắp hương ba tiền một bó.
Ta cắm hương vào lư từ đường, vái người trong bài vị. Ta không biết mặt hắn. Ba năm trước hắn chết, ba năm trước ta còn đang ngồi sàng bột giáng chân trong tiệm cha ta, chưa từng nghe tên Trần Tịch.
Xong, ta được dẫn về tây viện, vào phòng, và cửa đóng lại sau lưng ta.
Hồi môn của ta có hai thứ. Một cái hòm gỗ tạp đựng hương liệu cũ của tiệm, ba mươi hai gói giấy dầu, mỗi gói ta tự dán nhãn từ năm mười hai tuổi. Một quyển sổ tay bìa da bò, ghi chép hai đời, chữ ông nội ta ở nửa trước, chữ cha ta ở nửa sau.
Bảy mươi lạng bạc Trần gia trả, ta không thấy một đồng. Bạc đó đi vào tay người ta phải đưa để cha ta trong lao phủ có cơm nóng, có thuốc, có người không đánh ông ấy nữa.
Cha ta bị vu tội bán hương hại người. Án treo ba năm. Ba năm ta bán dần từng gói hương trong tiệm, bán tới lúc chỉ còn ba mươi hai gói này, thì người của Trần gia tới, nói phủ cần một tân nương âm hôn, con gái nhà hương thì hợp, vì trông linh vị cần biết đốt hương.
Ta hỏi họ một câu duy nhất. Ba tân nương trước chết vì cái gì.
Người đó nói: lời trù.
Ta nhận bảy mươi lạng.
Trời tối. Đông Nhi, con nha hoàn mười bốn tuổi phục dịch tây viện, mang vào một mâm cơm nguội, một bình nước, rồi ra. Nó đi rất nhanh, không dám nhìn vào trong phòng, tới ngưỡng cửa còn quay lại nhìn cái án một cái.
Ta ăn hai miếng. Ta không đói. Ta ngồi trên ghế, nhìn căn phòng của mình.
Phòng rộng, kê ba gian, cửa sổ hướng bắc bị đóng đinh, hai cây đinh ở khung dưới còn mới, không có gỉ. Giữa phòng có một tấm bình phong bốn cánh, lụa vẽ tùng, cao quá đầu người, che kín gian trong. Trên án gỗ có bài vị thứ hai của Trần Tịch, nhỏ hơn cái ở từ đường, và một cái lư đồng chân thú.
Lư đang cháy.
Ta ngồi im chừng nửa khắc, để mũi mình nghỉ. Nghề nhà ta dạy như vậy. Vào một chỗ lạ, đừng ngửi ngay, mũi mới vào còn đầy mùi đường phố, ngửi ngay thì cái gì cũng ra một mùi. Ngồi nửa khắc, để mũi lắng xuống như để nước đục lắng cặn, rồi mới ngửi.
Nửa khắc sau ta bước tới trước án, cúi xuống lư, tay quạt nhẹ hơi khói về phía mình, hít một hơi dài, rồi thở ra bằng miệng.
Trầm.
Trầm già, không phải trầm tạp. Trầm này một lạng đổi được nửa tháng cơm. Dưới trầm là đàn hương, mài nhỏ, trộn tay chứ không trộn cối. Dưới đàn là an tức hương, thứ nhựa cây đốt lên có mùi ngọt hơi khét, người ta dùng để kéo các mùi khác đứng lại với nhau.
Tới đây thì ta ngồi xuống ghế.
Vì nền hương này ta biết. Ta biết tới mức nhắm mắt ta cũng chỉ ra được tỉ lệ. Trầm ba phần, đàn hai phần, an tức một phần, thêm nửa phân cam tùng cho hậu vị mát.
Đó là nền hương tiệm Tô Ký nhà ta. Cha ta gọi nó là nền Tịnh Dạ. Hai mươi năm nay cả hương phố Vĩnh Châu không ai trộn cái nền đó giống cha ta, vì người khác cho cam tùng vào lúc trộn, cha ta cho cam tùng vào lúc đã ép bánh, cho nên mùi cam tùng nằm ngoài cùng chứ không lẫn vào trong.
Ta cúi xuống lần thứ hai, ngửi kỹ hơn, ngửi cái phần đi sau.
Có một chỗ không phải của cha ta.
Nó nằm ở hậu vị, sau khi trầm đã đi qua, sau khi cam tùng đã tan. Một chỗ ngai ngái, hơi tanh, cuối cùng thì ngọt, cái ngọt như mật để lâu ngày trong lọ không đóng nắp. Hai mùi, không phải một. Mùi thứ nhất ta từng ngửi trong gian thuốc nhà ta, trên cái ngăn kéo cha ta dán giấy đỏ và dặn ta không được mở. Ngăn đó viết ba chữ: mạn đà la.
Mùi thứ hai đi kèm nó, khô hơn, hắc hơn, ngửi lâu thì hơi tê đầu mũi. Thiên tiên tử.
Hai thứ đó không ai cho vào hương trấn hồn. Hương trấn hồn thì để người sống ngồi cạnh cả đêm mà không sao. Mạn đà la hoa đốt lên, người hít vào thì mắt hoa, tay chân nặng, ngủ mà không phải ngủ. Thiên tiên tử thì nặng hơn. Nhà ta không bán thiên tiên tử cho ai, dù họ trả gấp mười.
Ta đứng lên, đi tới cửa sổ hướng bắc, sờ hai cây đinh mới. Rồi ta quay lại nhìn làn khói trên miệng lư.
Khói không bay lên.
Nó lên chừng hai tấc, rồi ngả ngang, rồi chìm xuống, bò dọc mặt án, tràn qua mép án, xuống sàn. Khói bò trên sàn như sương sớm bò trên mặt nước đen. Nó bò theo một hướng, không tản ra. Nó bò về phía tấm bình phong bốn cánh.
Người ta đốt hương để khói lên. Khói mà chìm, thì hoặc hương ẩm, hoặc trong hương có thứ nặng hơn khói. Thứ nặng hơn khói thì không đi tìm mũi người ngồi trên ghế. Nó đi tìm mũi người đang nằm.
Ta đứng giữa phòng, nghe.
Ngoài cửa có tiếng gió đi qua mái. Trong phòng có tiếng sáp nến nổ một cái rất nhỏ.
Và có tiếng thở.
Nó ở sau tấm bình phong. Nhịp thở chậm, chậm hơn người ngủ. Ta đếm. Một hơi vào, đếm tới bốn, một hơi ra, đếm tới bảy. Cuối hơi ra có một tiếng khàn nhẹ, như gió lùa qua khe gỗ ẩm.
Ta nghe thêm ba nhịp nữa để chắc chắn mình không nghe ra tiếng của chính mình.
Không phải chuột. Không phải mèo. Không phải gió.
Ta lấy cây đèn dầu trên án. Ta không đi vòng, ta đi thẳng. Sàn gỗ dưới chân ta có một lối khói mỏng, ta bước lên chính lối đó.
Ta đưa tay gạt cánh bình phong ra.
Gian trong có một cái giường. Trên giường có một người đàn ông.
Tóc dài, không chải, xoã xuống gối. Áo trong màu trắng, tay áo rộng, mà cái tay trong tay áo thì chỉ còn xương bọc da, khớp tay nổi lên như mắt tre. Gò má hõm sâu tới mức bóng đèn dầu đọng lại trong đó thành hai vũng tối. Môi khô nứt, có chỗ nứt cũ đã đóng vảy.
Cái mùi ngai ngái hơi tanh ngọt ở đây đặc gấp ba lần trên miệng lư. Nó đọng quanh cái giường như sương đọng trong lòng chảo.
Ta đứng cách giường hai bước, tay cầm đèn, không động.
Người trên giường mở mắt.
Mắt mở, không nhắm lại. Ta không giật lùi. Ta đưa cây đèn dầu sang phải một tấc, rất chậm.
Con ngươi hắn đi theo ánh đèn.
Trần gia nói với ta là hắn chết ba năm trước. Bài vị ngoài từ đường khắc rõ tháng chín năm Hoằng Đức thứ mười bốn, chữ vàng, gỗ đàn đen.
Chiều nay, cách đây chưa tới hai canh giờ, ta vừa bái ba bái làm vợ người này.
Ta vừa cưới một người còn sống.
